W czwartek, 26 marca 2026 roku, w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Baszni Dolnej odbyło się spotkanie poświęcone pamięci Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej, pn. „Opowiem Ci o Sprawiedliwych: Rodzina Ulmów – Świadkowie miłości”, które zgromadziło mieszkańców, uczniów oraz zaproszonych gości, tworząc atmosferę refleksji i wspólnoty.

Wydarzenie od początku miało wyjątkowy, osobisty charakter. Uczestniczyli w nim uczniowie klas VI, VII i VIII, dla których spotkanie było szczególnie ważną lekcją historii. Obecni byli również przedstawiciele samorządu gminy, gminnej biblioteki oraz dyrekcja i nauczyciele szkoły. Wspólna obecność różnych pokoleń podkreśliła, jak istotne jest przekazywanie pamięci i wartości kolejnym generacjom. Wśród uczestników nie zabrakło potomków osób, które podczas okupacji niemieckiej z narażeniem życia pomagały Żydom. Jednym z najważniejszych momentów uroczystości było wręczenie Medalu im. Rodziny Ulmów „Ratującym Życie” Pani Marii Skibickiej – wnuczce Anny i Andrzeja Antoników, jako wyrazu wdzięczności za ich odwagę i postawę pełną człowieczeństwa.

W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele władz i instytucji, m.in. Pan Bogdan Romaniuk- Radny Sejmiku Województwa Podkarpackiego i zarazem Dyrektor Fundacji im. Rodziny Ulmów SOAR oraz Pan Wiesław Kapel- Wójt Gminy Lubaczów, którzy podkreślali, że historia nie jest czymś odległym – żyje w rodzinnych opowieściach, miejscach i symbolach, które pozostają wokół nas. Zwrócili również uwagę, że najważniejszym przesłaniem płynącym z tych wydarzeń pozostaje prosta, ale niezwykle ważna wartość: by w każdej sytuacji pozostać dobrym człowiekiem – wrażliwym na drugiego, gotowym do pomocy i odważnym w podejmowaniu właściwych decyzji, nawet wtedy, gdy wiąże się to z trudnościami czy ryzykiem.

Jednym z najmocniejszych momentów spotkania były świadectwa i opowieści. Pan Kamil Zając z Muzeum Kresów w Lubaczowie przybliżył tło historyczne oraz losy mieszkańców regionu, którzy mimo ogromnego ryzyka pomagali Żydom. Z kolei Pani Józefa Rawska podzieliła się rodzinnymi wspomnieniami – prostymi, ale niezwykle poruszającymi.

O historii Rodzina Ulmów opowiedziała Pani Renata Kunysz z Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej. Jej wystąpienie przypomniało, że za wielkimi słowami – „odwaga”, „poświęcenie” – kryją się konkretni ludzie i dramatyczne wybory.

Ważnym elementem wydarzenia była także część artystyczna – uczestnicy obejrzeli fragment koncertu „Sprawiedliwi z Markowej” z Festiwal Psalmów Dawidowych oraz wystawę poświęconą rodzinie Ulmów. To połączenie historii i sztuki pozwoliło jeszcze mocniej wybrzmieć przesłaniu spotkania.

Zwieńczeniem dnia było wspólne sadzenie jabłoni przed szkołą. Ten symboliczny gest – nawiązujący do sadu prowadzonego przez Ulmów – miał szczególny wymiar. Drzewa, które będą rosły przez kolejne lata, staną się żywą pamiątką i cichym przypomnieniem o tym, że nawet w najtrudniejszych czasach można wybrać dobro.

Spotkanie w Baszni Dolnej pokazało, że pamięć nie musi być jedynie obowiązkiem. Może być także spotkaniem, rozmową i wspólnym doświadczeniem – takim, które zostaje na długo.