Ponad trzy dni wykładów, spotkań, dyskusji, wydarzeń kulturalnych i wspólnej modlitwy – tak w skrócie można podsumować Ogólnopolskie Spotkanie Środowisk Kresowych, które odbyło się w dniach 24–26 lipca w ramach Festiwalu Dziedzictwa Kresów. Po raz kolejny Ziemia Lubaczowska stała się miejscem spotkania osób, dla których pamięć o Kresach stanowi ważny element polskiej tożsamości.
Pierwszy dzień Spotkania miał charakter integracyjny i krajoznawczy. Uczestnicy wyruszyli na całodniową wyjazd „Śladami kresowego dziedzictwa i natury Roztocza”, odwiedzając najważniejsze miejsca związane z historią i kulturą regionu. Wieczorem uczestnicy wysłuchali koncertu „Fogg na fortepian i głosów kilka. Melodie dawnej Warszawy”, który wprowadził wszystkich w klimat kolejnych festiwalowych dni.
Sobotę w całości wypełniła konferencja „Dziedzictwo (dalekich) Kresów – Polacy w Mołdawii. Wspólnota, tradycja i przyszłość”. Wśród gości a jednocześnie panelistów znaleźli się m.in. ks. abp Tomasz Peta, Metropolita Astany i Przewodniczący Konferencji Episkopatu Kazachstanu, dr Ryszard Stefaniak, Prezydent Światowego Kongresu Kresowian, Natalia Jędruszczak, Dyrektor Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie oraz liczni reprezentanci organizacji kresowych z kraju oraz przedstawicieli polskich organizacji z zagranicy. Spotkanie otworzyli Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl oraz Wójt Gminy Lubaczów Wiesław Kapel. Ważnym momentem uroczystości było wręczenie odznaczeń osobom szczególnie zasłużonym dla pielęgnowania pamięci o Kresach.
Program konferencji koncentrował się wokół współczesnych losów Polaków mieszkających poza granicami kraju. Uczestnicy poznali historię polskiej społeczności w Gagauzji, działalność Stowarzyszenia „Polska Wiosna w Mołdawii”, wysłuchali świadectw dotyczących zachowania polskiej tożsamości oraz prezentacji działań Stowarzyszenia Odra–Niemen na rzecz rodaków mieszkających w Mołdawii. Zaprezentowano również projekt Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz Centrum Prawdy i Pojednania im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Chełmie.
Duże zainteresowanie wzbudziło wystąpienie ks. abp. Tomasza Pety, który opowiedział o historii polskich zesłańców w Kazachstanie oraz budowie Sanktuarium Narodowego – miejsca będącego symbolem pamięci i wiary Polaków na stepach Azji Centralnej. Nie zabrakło także tematów związanych z ochroną kresowego dziedzictwa rzemieślniczego, prezentacji projektu poświęconego snycerstwu, historii krośnieńskiego hutnictwa szkła oraz otwartej dyskusji przedstawicieli organizacji kresowych z Polski i zagranicy. Konferencja po raz kolejny udowodniła, że troska o dziedzictwo Kresów to nie tylko pamięć o przeszłości, ale również odpowiedzialność za jego przekazywanie kolejnym pokoleniom.
Trzeci dzień Spotkania miał szczególnie uroczysty i refleksyjny charakter. Rozpoczął się wydarzeniem „Szkice i eseje kresowe”, podczas którego Mariusz Olbromski i ks. bp. Senior Marian Buczek wspominali postać księdza kardynała Mariana Jaworskiego – Honorowego Obywatela Gminy Lubaczów, wybitnego duchownego i świadka historii Kresów.
Kulminacyjnym punktem była Msza Święta Kresowa w Konkatedrze pw. bł. Jakuba Strzemię w Lubaczowie. Eucharystii przewodniczył ks. abp Tomasz Peta, Metropolita Astany i Przewodniczący Konferencji Episkopatu Kazachstanu, a współkoncelebrowali ją ks. abp Wacław Depo, Metropolita Częstochowski, oraz ks. kan Andrzej Stopyra- Dziekan Dekanatu Lubaczowskiego. Po zakończeniu liturgii uczestnicy złożyli kwiaty pod tablicą poświęconą Polakom z Kresów Południowo-Wschodnich – ofiarom ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów. Był to wzruszający moment pamięci i hołdu dla wszystkich, którzy pozostali wierni swojej Ojczyźnie i ponieśli najwyższą ofiarę.
Ogólnopolskie Spotkanie Środowisk Kresowych po raz kolejny potwierdziło swoją rangę jako jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych dziedzictwu dawnych Kresów Rzeczypospolitej. Były to trzy dni pełne wartościowych rozmów, refleksji, spotkań ludzi połączonych wspólną historią oraz budowania relacji ponad granicami.
Dziękujemy serdecznie wszystkim uczestnikom Ogólnopolskiego Spotkania Środowisk Kresowych – przedstawicielom towarzystw i stowarzyszeń kresowych z całej Polski, delegacjom organizacji polskich z Ukrainy i Mołdawii, naukowcom, prelegentom oraz wszystkim miłośnikom kresowego dziedzictwa. Dziękujemy za obecność, inspirujące rozmowy, świadectwo pamięci oraz wspólną troskę o zachowanie historii, kultury i tradycji. To właśnie dzięki Państwa zaangażowaniu Ogólnopolskie Spotkanie Środowisk Kresowych pozostaje miejscem budowania więzi, wymiany doświadczeń i umacniania wspólnoty, której fundamentem jest pamięć o naszych korzeniach. Do zobaczenia podczas kolejnej edycji Festiwalu Dziedzictwa Kresów.
Pełna galeria zdjęć dostępna na stronie: https://festiwalkresow.pl/fotorelacje/2026/
