W dniach 23–24 października 2025 r. Gmina Lubaczów zaprosiła mieszkańców i wszystkich zainteresowanych na wyjątkowe wydarzenie kulturalne „Tyrmand na Kresach”, poświęcone postaci i twórczości Leopolda Tyrmanda – pisarza, publicysty, nonkonformisty i jednego z najbardziej barwnych twórców polskiej literatury XX wieku.

To były dwa dni, podczas których słowo, muzyka i duch epoki spotkały się w jednym miejscu – w przestrzeni literatury, jazzu i refleksji nad wolnością. Wydarzenie miało także szczególny wymiar rocznicowy – w roku 2025 przypada 105. rocznica urodzin Leopolda Tyrmanda oraz 70. rocznica wydania jego bestsellerowej powieści Zły, jednego z najważniejszych utworów polskiej prozy powojennej.

Leopold Tyrmand – popkultura a życie

Pierwszego dnia, w czwartek 23 października, w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie odbyło się spotkanie pt. „Leopold Tyrmand – popkultura a życie”. Gośćmi byli Marcel Woźniak – pisarz, scenarzysta i biograf Leopolda Tyrmanda, oraz Bartłomiej „Eskaubei” Skubisz – dziennikarz i promotor kultury, który poprowadził rozmowę. Fragmenty „Dziennika 1954” w znakomitej interpretacji przeczytał Robert Żurek, aktor Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie.

Spotkanie ukazało złożoną i niejednoznaczną postać Tyrmanda – człowieka pełnego pasji, odwagi i sprzeciwu wobec schematów. Marcel Woźniak, autor dwóch biografii pisarza: „Tyrmand. Pisarz o białych oczach” oraz „Moja śmierć będzie taka, jak moje życie”, w fascynujący sposób przybliżył jego historię – od młodości spędzonej w Warszawie, przez wojenne losy, tułaczkę po Kresach i działalność konspiracyjną, po powojenne lata walki o niezależność słowa i myśli.

W rozmowie podkreślano, że Tyrmand był postacią wymykającą się prostym ocenom – intelektualistą i buntownikiem, który łączył artystyczny nonkonformizm z moralnym rygorem. Jego biografia to nie tylko zapis życia jednostki, ale też portret epoki, w której wolność, styl i uczciwość wobec siebie były wyrazem sprzeciwu wobec systemu.

Tyrmand w oczach młodych

Szczególne znaczenie miało także piątkowe spotkanie w Liceum Ogólnokształcącym w Lubaczowie, gdzie Marcel Woźniak i Bartłomiej Skubisz rozmawiali z młodzieżą o literaturze, jazzie i odwadze w realizowaniu marzeń. Dyskusja przerodziła się w inspirującą lekcję o pasji, procesie twórczym i sile słowa, która przekracza pokolenia. Uczniowie z zaangażowaniem włączali się w rozmowę, pytając o motywacje artystów i sens poszukiwania własnej drogi w świecie pełnym schematów.

Tyrmand to Jazz – muzyka wolności

Także w piątkowy wieczór  w Państwowej Szkole Muzycznej I stopnia im. K. Komedy w Lubaczowie odbył się niezwykły koncert Eskaubei & Tomek Nowak Quartet – „Tyrmand to Jazz”. Zespół zaprezentował muzyczną interpretację życia i twórczości Tyrmanda – człowieka, który uczynił jazz symbolem wolności.

Formacja, łącząca jazz, hip-hop i poezję, zachwyciła publiczność energią i szczerością przekazu. Ich album „Tyrmand to Jazz”– to pierwszy w Polsce projekt muzyczny w całości inspirowany pisarzem. Koncert był hołdem dla artysty, który uczynił ze swojego życia manifest niezależności, a z jazzu – język wolnych ludzi.

Więcej niż wydarzenie

Projekt „Tyrmand na Kresach” był czymś więcej niż serią spotkań i koncertów. To przestrzeń dialogu między pokoleniami, słowem i muzyką, przeszłością i współczesnością. To przypomnienie, że kultura nie jest tylko wspomnieniem, lecz żywym doświadczeniem, które kształtuje naszą wrażliwość i tożsamość.

Wydarzenie zorganizowano we współpracy z Miejską Biblioteką Publiczną w Lubaczowie, Państwową Szkołą Muzyczną I stopnia im. K. Komedy oraz Miejskim Domem Kultury im. Aleksandra Sas-Bandrowskiego.

Dzięki wspólnemu zaangażowaniu organizatorów i uczestników, październikowe spotkania z Tyrmandem stały się prawdziwym świętem wolności słowa, muzyki i myśli.

Spotkanie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie

Spotkanie w Liceum Ogólnokształcącym w Lubaczowie

Koncert Eskaubei & Tomek Nowak Quartet – „Tyrmand to Jazz”